Deep Wreck – De Guyane

Elk wrak heeft zijn eigen sfeer. Voor de Guyane is deze overweldigend en gewelddadig. Alles komt er samen: een spectaculair historisch wrak, prachtige begroeiing en onderwaterleven, en het privilege om één van de weinige duikers te zijn die er ooit zullen komen.

De indrukwekkende mijnenlegger, met een lente van 95m, getuigt van de oorlogsacties in de baai van Toulon tegen het einde van de tweede wereldoorlog. Als je voorbij het luchtafweergeschut zwemt -met de lopen naar de lucht gericht- en je de zware 105mm kanonnen ziet, krijg je een idee van de laatste momenten van de Niedersachsen: ten onder gegaan in volle actie.

Foto – Jean-Marc Blache

Een beetje geschiedenis

Toen de scheepswerf Burmeister & Wain in Kopenhagen anno 1934 de Dora als bananen-cargo afleverde, kon niemand vermoeden dat hij amper tien jaar later als belangrijke mijnenlegger deel zou uitmaken van de 6de Sichtflotte in Zuid-Frankrijk. De Dora werd in 1935 verkocht aan de Compagnie Générale Transatlantique en hernoemd de Guyane. Dit is de naam waaronder de lokale duikers nog steeds naar het schip verwijzen.

De Guyane vervoerde goederen tussen Martinique en de Franse havens Dieppe en Rouen.

In 1943 werd hij door Italiaanse troepen in beslag genomen en herdoopt als de Acqui. Toen de Italiaanse bodem te warm werd in 1943 kwam het schip rechtstreeks onder van de Kriegsmarine en werd het de Niedersachsen. Het werd bewapend met twee 105mm kanonnen, twee 69mm kanonnen, twaalf 20mm mitrailleurs en een capaciteit van 260 mijnen. Nabij het einde van de tweede wereldoorlog was zijn missie mijnenvelden aanleggen voor de Zuid-Franse kust, met de bedoeling de nakende invasie van de geallieerde troepen te verhinderen. Dit was niet zonder gevaar, want geallieerde onderzeeërs lagen steeds op de loer.

Op 15 februari 1944 heeft de HMS Upstart, een kleine Engelse onderzeeër zich ook in de kustwateren voor Toulon gewaagd; een gevaarlijke missie met de verschillende mijnenvelden en anti-duikboot netten die geïnstalleerd waren (deze werden de Protée fataal).

HMS Upstart

De HMS Upstart (CO Lt. P.C. Chapman) krijgt de imposante Niedersachsen in het zicht, die vergezeld van twee begeleidende schepen zwaar beladen met mijnen voor een missie vertrekt. De bemanning manoeuvreert de onderzeeër binnen geschutafstand. Om 17u15 vuurt de Upstart drie torpedo’s af, waarvan er één de zwaar met mijnen beladen Niedersachsen vooraan aan stuurboordzijde raakt. De impakt moet enorm geweest zijn! Terwijl enkele minuten later de Upstart reeds terug verdwenen is, worden de kommandant en 135 bemanningsleden gerecupereerd door de 6e Sichtflotte. Twaalf bemanningsleden overleven de aanval niet.

De duik

Na een lange afdaling wordt het wrak op zo’n 80m diepte zichtbaar. Even later kijken we vol bewondering vanop de bodem tegen het achterschip aan. Veel zonlicht komt er niet meer door op deze diepte, de hoge boeg met de visnetten die er vanaf hangen lijkt erg mysterieus.

Foto – Didier Sala

De Guyane wordt slechts door weinige gelukkigen bezocht. Het onderwaterleven is er volledig ongestoord en floreert echt. Overal waar we met onze lampen schijnen springen de kleuren ervan af! Het wrak is volledig begroeid met gorgonen en overal zijn er wolken van vis. Twee maanvissen zweven over het dek, een enorme kongeraal van wel drie meter lijkt zich af te vragen wat we hier komen doen.


Foto – Didier Sala

Klik hier als je het diaporama hierboven niet kan zien.

Ook de duik op zich is overweldigend. Een duiktijd van 30 minuten tussen 90 en 104m vergt de nodige uitrusting, training, planning en logistiek. Maar die 30 minuten maken het allemaal de moeite waard en laten ons toe om volledig rond het wrak te duiken. We ademen een trimix gasmengsel met ongeveer 70% helium, zodat we zo goed als geen narcose ondervinden en zo veilig en helder mogelijk alles in ons kunnen opnemen. De andere twee duikers in mijn team zijn erg ervaren, de veiligheidsprocedures en de ondersteuning vanaf de oppervlakte werd herhaaldelijk geoefend. De duik verloopt dan ook in een erg serene sfeer.

Foto – Jean-Marc Blache

We duiken alle drie met rEvo rebreathers (Joël Gallien, Richard Studder, Sven De Vos). Met hun volledig gesloten systeem horen we enkel onze eigen zachte ademhaling. De rebreathers bieden een erg aangenaam ademcomfort, zodat de lange weg terug naar de oppervlakte ons niet afschrikt. Na iets meer dan drie uur decompressie zijn we allemaal erg tevreden. Dit was zeker één van mijn topduiken. Met wat we gezien hebben worden al snel plannen gemaakt om één en ander verder te gaan onderzoeken!

ThinkBlue Technical Diving

- Sven De Vos, 10 oktober 2010

Technische fiche:
• Lengte : 94,91 m
• Breedte : 12,95 m
• Tirant d'eau : 5,76 m
• Port en lourd : 2570 tonnes
• Jauge brute :1794 tonneaux
• Puissance : 2250 CV
• Snelheid : 13,75 nœuds
• 1 motor BURMEISTER & WAIN, 2 temps, simple effet, 6 cylindres, 1 hélice.

Referenties:

• Naufrages en Provence, Anne et Jean-Pierre Joncheray, Eveline et Cédric Verdier, fascicule 20, 1298-1299.

• The World’s Merchant Fleets,1939: The particulars and wartime fates of 6000 ships John Gordan, p459

• Upstart
o "Untiring to Urge". British submarines of World War II. http://home.cogeco.ca/~gchalcraft/sm/page29.html.

• Dora, Guyane, Niederdsachsen
o http://www.german-navy.de/kriegsmarine/ships/minelayer/niedersachsen/index.html
o Historisches MarineArchiv, Id 21002, www.historisches-marinearchiv.de
o Miramar Ship Index, id 5608139
o French Lines, http://www.frenchlines.com/ship_fr_204.php
o NavyPedia, http://www.navypedia.org/ships/germany/ger_conc_aml2.htm

Comments are closed.